نکته ی اول اینکه عدم استجابت دعای عوامل فراوانی دارد که یکی از مهمترین آنها اعمال خود ماست. آیا ما به تمام اوامر خداوند عمل کرده ایم که می خواهیم خداوند هم همه ی خواسته های ما را برآورده سازد؟ همچنین خوشبینی ما به خداوند که به خاطر معرفت ما و شناخت قدرت و صفات خداست باعث استجابت دعای ما خواهد بود و این بدبینی که ما فکر می کنید خدا باما قهر است خود یکی از عواملی است که باعث شده دعای ما مستجاب نشود.
خداوند هرگز به بنده ای که او را میخواند بی توجه نیست بنده ای که دعا به او داده شده اجابت هم به وی داده شده است دعای ما به درگاه الهی نشانه ی این است که خداوند به ما نظر لطف و توجه دارد. در روایات آمده است که اگر خداوند برای بنده خیر بخواهد دعای او را با تأخیر مستجاب می کند تا صدای زاری و تضرع او را بشنود. بنابراین نا امید نباشیم و در عین حال که راضی به رضای خداوند هستیم دعا کنیم که خداوند آنچه خیر است برای ما به استجابت برساند.
لیکن باید توجه داشت که خداوند جهان را بر اساس نظام اسباب و مسببات استوار كرده است و تحقق هر پدیده ای تنها از راه اسباب و علل آن ممكن خواهد بود. یكی از اموری كه به عنوان تمام سبب و یا جزء سبب در تحقق پدیده هاست دعا و در خواست از درگاه الهی است لكن باید توجه داشت : 1-دعا و در خواست از خداوند باید در كنار به كار گیری اسباب و علل طبیعی باشد. 2- خواسته و حاجت انسان باید امری مشروع و معقول باشد. 3- گاهی بر نیامدن خواسته ناشی از فعل خودمان است 4-گاهی طول كشیدن زمان اجابت حالت انابه و تضرع به درگاه الهی را تشدید می كند و این دعاو تضرع ،اوج عبودیت و بندگی و نشانه لطف و عنایت حضرت حق به انسان است و موجب الطاف بزرگتری می شود به قول مولوی :گفت لبیكم نمی آید جواب زان همی ترسم كه باشم رد باب گفت آن الله تو لبیك ماست وان نیاز و سوز و دردت پیك ماست ترس و عشق تو كمند لطف ماست زیر هر یا رب تو لبیك ها ست طبق آیه‌ی شریفه‌ی " ادعونی استجب لکم" خداوند تمام دعاها را مستجاب می‌کند اما این استجابت با توجه به روایات به چهار شکل صورت می‌گیرد: گاهی دعای ما سریع مستجاب می‌شود، گاهی با تأخیر و طبق مصالح مستجاب می‌شود، گاهی به صورت نعمات اخروی داده می‌شود و گاهی کفاره‌ی گناهان و باعث بخشیده شدن گناهان می‌شود. نازلترین نوع استجابت دعا این است که خواسته‌ی ما سریعا مستجاب شود. بنابراین علاوه بر اینکه نباید نا امید شویم، باید بدانیم که گاهی تأخیر در استجابت به نفع ماست و یا اینکه به خاطر این است که ما برای رسیدن به این خواسته هنوز شرایط لازم را در خود ایجاد نکرده ایم و با گذشت زمان باید سعی کنیم که ایمان خود را قوی کنیم و زمینه ی رسیدن به حاجت را در خود ایجاد کنیم و به خدا اطمینان داشته باشیم که همین اطمینان خود زمینه ی رسیدن به حاجات است. و علت عدم استجابت را در خودمان جستجو کنیم. زیرا خداوند بسیار مهربان و بخشنده است. دنیا زود گذر است و آنچه باعث آرامش ما می شود بی اهمیتی به دنیا و توجه به عقبی است. همین آرامش ما را به خواسته مان می رساند.